Tου Ανδρέα Μουντζουρούλια
Η συμμαχία Ελλάδας, Ινδίας και Ισραήλ αποτελεί έναν αναδυόμενο γεωπολιτικό άξονα που συνδέει την Ανατολική Μεσόγειο με τον Ινδο-Ειρηνικό, με κύριους πυλώνες την άμυνα, την ενέργεια και την οικονομική συνδεσιμότητα.
1. Στρατηγική και Άμυνα (“Mediterranean Quad”)
Συχνά αναφέρεται ως η “Μεσογειακή Quad” (κατά το πρότυπο της συμμαχίας ΗΠΑ-Ινδίας-Ιαπωνίας-Αυστραλίας), και στοχεύει στην αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων:
- Αντίβαρο στην Τουρκία & Πακιστάν: Η Αθήνα και το Νέο Δελχί έχουν έρθει πιο κοντά λόγω της στενής αμυντικής συνεργασίας Τουρκίας-Πακιστάν. Η Ελλάδα βλέπει την Ινδία ως στρατηγικό βάθος πέρα από τα ευρωατλαντικά πλαίσια.
- Στρατιωτική Συνεργασία: Περιλαμβάνει κοινές ασκήσεις (π.χ. η ελληνική φρεγάτα “Ψαρά” στο Μουμπάι το 2025), ανταλλαγή πληροφοριών και συζητήσεις για εξοπλιστικά προγράμματα, όπως η πιθανή πώληση ινδικών πυραύλων κρουζ (LRLACM) στην Ελλάδα.
- Ισραηλινός ρόλος: Το Ισραήλ αποτελεί τον κεντρικό κόμβο τεχνολογίας και άμυνας, συνεργαζόμενο στενά με την Ελλάδα σε συστήματα κατά των drones και την κυβερνοασφάλεια.
2. Οικονομική Συνδεσιμότητα (IMEC)
Η ραχοκοκαλιά της οικονομικής τους σχέσης είναι ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC):
- Στόχος είναι η σύνδεση των ινδικών λιμανιών με την Ευρώπη μέσω των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Σαουδικής Αραβίας, του Ισραήλ (λιμάνι Χάιφα) και της Ελλάδας (λιμάνι Πειραιά).
- Ο διάδρομος περιλαμβάνει σιδηροδρομικές συνδέσεις, αγωγούς ενέργειας και καλώδια μεταφοράς δεδομένων.
3. Ενέργεια και Υποδομές
- Great Sea Interconnector (GSI): Ένα mammoth έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης που θα συνδέει τα δίκτυα Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας, το οποίο έχει πλέον ενταχθεί στον ευρύτερο σχεδιασμό του IMEC.
- Εξόρυξη Φυσικού Αερίου: Οι τρεις χώρες (μαζί με την Κύπρο) συνεργάζονται για την αξιοποίηση των κοιτασμάτων της Ανατολικής Μεσογείου.
Πρόσφατες Εξελίξεις (2025-2026)
- Τριμερής Σύνοδος: Στη σύνοδο της Ιερουσαλήμ (Δεκέμβριος 2025), επιβεβαιώθηκε η πρόθεση επέκτασης του σχήματος “Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ” με την επίσημη συμμετοχή της Ινδίας.
- Αμυντική Συμφωνία: Τον Φεβρουάριο του 2026, Ελλάδα και Ινδία υπέγραψαν νέα αμυντική συμφωνία ενισχύοντας τη στρατιωτική τους διαλειτουργικότητα.
- Κυβερνοάμυνα: Τον Ιανουάριο του 2026, Ελλάδα και Ισραήλ συμφώνησαν σε εμβάθυνση της συνεργασίας για την αντιμετώπιση κυβερνοαπειλών και σμηνών drones.
1. Ελλάδα – Ινδία: Νέα Αμυντική Αρχιτεκτονική
Στις 9 Φεβρουαρίου 2026, οι Υπουργοί Άμυνας των δύο χωρών υπέγραψαν στο Νέο Δελχί μια ιστορική Κοινή Δήλωση Πρόθεσης (Joint Declaration of Intent) για την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής συνεργασίας.
- Οδικός Χάρτης 5ετίας: Συμφωνήθηκε ένα πλάνο πέντε ετών για τη διασύνδεση της ελληνικής αμυντικής μεταρρύθμισης “Ατζέντα 2030” με το ινδικό πρόγραμμα “Aatmanirbhar Bharat” (Αυτοδύναμη Ινδία).
- Πρόγραμμα Στρατιωτικής Συνεργασίας 2026: Περιλαμβάνει κοινές ασκήσεις και τοποθέτηση Έλληνα αξιωματικού-συνδέσμου στο ινδικό Κέντρο Σύνθεσης Πληροφοριών (IFC-IOR).
- Τεχνολογία: Οι συζητήσεις εστιάζουν σε drones, συστήματα αντι-drone και πιθανή προμήθεια ινδικών πυραύλων (όπως οι BrahMos ή LRLACM).
2. Ελλάδα – Ισραήλ: Στρατηγική Αναβάθμιση
Τον Ιανουάριο του 2026, υπεγράφη το Πρόγραμμα Αμυντικής Συνεργασίας για το 2026, το οποίο περιλαμβάνει 54 κοινές δραστηριότητες.
- Εξοπλιστικά: Η συνεργασία περιλαμβάνει την προμήθεια ραντάρ ELM-2084, συστημάτων PULS (πολλαπλοί εκτοξευτές πυραύλων) και συζητήσεις για βαλλιστικούς πυραύλους Lora και Predator Hawk.
- Κυβερνοάμυνα & R&D: Έμφαση δίνεται στην κοινή έρευνα και ανάπτυξη τεχνολογιών αιχμής και στην ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας.
- Ασκήσεις: Οι ισραηλινές δυνάμεις επιστρέφουν στην άσκηση ΗΝΙΟΧΟΣ 2026, ενώ προβλέπονται κοινές αεροναυτικές ασκήσεις νότια της Κρήτης
3. Τριμερής Άξονας (Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ) & Ινδία
Το τριμερές σχήμα με το Ισραήλ και την Κύπρο παραμένει ο πυρήνας της ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο, με την Ινδία να λειτουργεί ως ο στρατηγικός εταίρος που συνδέει την περιοχή με τον Ινδο-Ειρηνικό.
- IMEC: Ο οικονομικός διάδρομος Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC) αποτελεί το γεωπολιτικό πλαίσιο που απαιτεί προστασία των υποδομών (λιμάνια Χάιφας και Πειραιά) από κοινές απειλές.
- Δύναμη Ταχείας Αντίδρασης: Υπάρχουν αναφορές για συζητήσεις δημιουργίας μιας τριμερούς δύναμης ταχείας ανάπτυξης (~2.500 άτομα) για την αντιμετώπιση περιφερειακών απειλών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η σύγκλιση αυτή εδράζεται στην κοινή αντίληψη για την ασφάλεια στη θάλασσα και την ανάγκη αντιμετώπισης αναθεωρητικών δυνάμεων στην ευρύτερη περιοχή.
1. Κύρια Εξοπλιστικά Προγράμματα (2025-2026)
Τον Φεβρουάριο του 2026, η Ινδία ενέκρινε ένα τεράστιο πακέτο εξοπλισμών από το Ισραήλ ύψους 8,6 – 8,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Τα κυριότερα συστήματα περιλαμβάνουν:
- Πύραυλοι Ακριβείας: Προμήθεια 1.000 κιτ SPICE-1000 (έξυπνες βόμβες), πυραύλων αέρος-εδάφους Rampage και των νέων πυραύλων cruise Ice Breaker.
- Βαλλιστικοί Πύραυλοι: Ενσωμάτωση του συστήματος Air LORA, ενός αεροεκτοξευόμενου βαλλιστικού πυραύλου με βεληνεκές έως 400 χλμ..
- Ατομικός Οπλισμός: Συμφωνία 3,3 δισ. δολαρίων για 425,000 αραβίδες CQB, οι οποίες θα κατασκευαστούν στην Ινδία μέσω κοινοπραξίας της IWI με τον όμιλο Adani.
- Drones: Αναβάθμιση του στόλου των drones Heron (Project Cheetah) και προμήθεια kamikaze drones (loitering munitions) όπως τα Harop.
2. Στρατηγική “Make in India” & Κοινοπραξίες
Η συνεργασία εστιάζει πλέον στην εγχώρια παραγωγή ισραηλινής τεχνολογίας σε ινδικό έδαφος:
- Barak-8 (MRSAM): Το πλέον επιτυχημένο πρόγραμμα κοινής ανάπτυξης για την αεράμυνα ξηράς και θάλασσας.
- ELTX Joint Venture: Νέα κοινοπραξία μεταξύ της IAI και της ινδικής DCX Systems για την κατασκευή προηγμένων ραντάρ και ηλεκτρονικών συστημάτων στην Ινδία.
- Αεροπορικές Υποδομές: Συνεργασία της HAL με την IAI για τη μετατροπή πολιτικών αεροσκαφών σε αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού (tankers).
3. Πρόσφατες Διπλωματικές Εξελίξεις (Φεβρουάριος 2026)
- Επίσκεψη Modi στο Ισραήλ: Προγραμματισμένη επίσκεψη του Ινδού Πρωθυπουργού στο Τελ Αβίβ (25 Φεβρουαρίου 2026) με στόχο την υπογραφή νέων συμφωνιών σε τεχνολογίες αιχμής, όπως η κβαντική πληροφορική και η τεχνητή νοημοσύνη (AI) στην άμυνα.
- Νέο Μνημόνιο (MoU): Υπογράφηκε στις 20 Φεβρουαρίου 2026, ενισχύοντας τη συνεργασία μεταξύ των αμυντικών βιομηχανιών των δύο χωρών υπό το νέο ινδικό πλαίσιο προμηθειών (DAP 2026).
Η συνεργασία αυτή, σε συνδυασμό με την αμυντική σχέση Ελλάδας-Ισραήλ, δημιουργεί έναν ενιαίο χώρο τεχνολογικής υπεροχής που εκτείνεται από τη Μεσόγειο έως τον Ινδικό Ωκεανό.
Οι εξελίξεις στο Κέρας της Αφρικής (Horn of Africa) το 2025 και τις αρχές του 2026 έχουν δημιουργήσει ένα νέο πεδίο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, όπου ο άξονας Ελλάδας-Ινδίας-Ισραήλ και τα ΗΑΕ έρχονται αντιμέτωποι με την επιρροή της Τουρκίας και της Σομαλίας.
1. Η Ιστορική Αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ
Στις 26 Δεκεμβρίου 2025, το Ισραήλ έγινε το πρώτο κράτος-μέλος του ΟΗΕ που αναγνώρισε επίσημα τη Σομαλιλάνδη ως ανεξάρτητο κράτος.
- Στρατηγικός Στόχος: Η κίνηση αυτή εξασφαλίζει στο Ισραήλ πρόσβαση σε κρίσιμα θαλάσσια περάσματα στον Κόλπο του Άντεν, λειτουργώντας ως αντίβαρο στην παρουσία των Χούθι και της ιρανικής επιρροής στην Ερυθρά Θάλασσα.
- Ο ρόλος των ΗΑΕ: Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) αποτελούν τον κύριο οικονομικό υποστηρικτή της Σομαλιλάνδης (μέσω της διαχείρισης του λιμανιού Μπερμπέρα από την DP World) και θεωρούνται ο “αρχιτέκτονας” πίσω από την ισραηλινή αναγνώριση.
2. Η Αντίδραση της Τουρκίας και η Συμμαχία με τη Σομαλία
Η Τουρκία καταδίκασε έντονα την αναγνώριση της Σομαλιλάνδης, υποστηρίζοντας την εδαφική ακεραιότητα της Σομαλίας.
- Αμυντική Θωράκιση: Τον Ιανουάριο του 2026, η Τουρκία ανέπτυξε μαχητικά F-16 στο Μογκαντίσου και έστειλε ναυτική δύναμη κρούσης για την προστασία των σομαλικών υδάτων.
- Ενεργειακή Διείσδυση: Τουρκικά γεωτρύπανα (όπως το Çağrı Bey) ξεκίνησαν βαθιές θαλάσσιες γεωτρήσεις για πετρέλαιο και φυσικό αέριο στην ΑΟΖ της Σομαλίας στις αρχές του 2026.
3. Ινδία και Αιθιοπία: Η Σύνδεση με τον IMEC
Η Ινδία βλέπει τη Σομαλιλάνδη ως πύλη για τα προϊόντα της προς την Αφρική, παρακάμπτοντας τις κινεζικές υποδομές.
- Συνέργεια με Ισραήλ: Η Ινδία παρέχει τη “νομιμοποίηση” και τη διασύνδεση με τον Παγκόσμιο Νότο, ενώ το Ισραήλ παρέχει την τεχνολογική και αμυντική ομπρέλα για την ασφάλεια των εμπορικών δρόμων.
- Αιθιοπία: Η Αιθιοπία, αν και αρχικά διστακτική να αναγνωρίσει τη Σομαλιλάνδη, έχει ευθυγραμμιστεί με τον άξονα Ισραήλ-ΗΑΕ-Ινδίας για να εξασφαλίσει τη δική της έξοδο στη θάλασσα.
4. Η Σύγκρουση των “Διαδρόμων”
Η περιοχή έχει χωριστεί σε δύο ανταγωνιστικά στρατόπεδα:
- Άξονας IMEC (Ισραήλ, Ινδία, ΗΑΕ, Ελλάδα, Σομαλιλάνδη, Αιθιοπία): Προωθεί τη σταθερότητα μέσω λιμένων και θαλάσσιας ασφάλειας, με τη Σομαλιλάνδη ως κεντρικό κόμβο.
- Άξονας Αντίστασης/Κυριαρχίας (Τουρκία, Σομαλία, Κατάρ): Εστιάζει στη διατήρηση των υφιστάμενων συνόρων και την ισλαμική αλληλεγγύη, με την Τουρκία να λειτουργεί ως ο εγγυητής της ασφάλειας της Σομαλίας.
Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη, καθώς η παρουσία τουρκικών και ισραηλινών συμφερόντων σε απόσταση αναπνοής αυξάνει τον κίνδυνο περιφερειακής κλιμάκωσης.
